Paylaş

Yapay Zeka Nedir?
Aslında tanımlaması çok zor bir şeydir yapay zeka. Bu zorluğun nedeni de yapay zeka alanının çok geniş olmasıdır; günümüzde her yerde ve her şekilde kullanılıyor yapay zeka. Gitmek istediğimiz yere kaç saat içinde varacağımızı hesaplayan da yapay zekadır, Terminatör filminde gördüğümüz robotlar da.
Teknik bir tanım vermek gerekirse, yapay zeka kendisine verilen veri ile kendisine verilmiş bir problemi çözmeye çalışan bir sistemdir. Mesela Amazon gibi online marketlerin yapay zekası, satın alma geçmişimizi kullanarak bize satın alabileceğimiz ürünlerin reklamını yapar.
Günümüzde veri toplayan tüm endüstriler yapay zeka kullanır. Sağlık (erken kanser teşhisi), sosyal medya (kullanıcıların kişilik analizi), finans (döviz alım satımı), akıllı telefonlar (Siri), ve daha nice alanlar yapay zekadan bir şekilde faydalanır.
Yapay Zekanın Geleceği Nedir?
Otomasyon, otomasyon, otomasyon. Pek çok görevin insanlar yerine bilgisayarlar tarafından yapılması; kendi kendini süren araçlar, restoran müşterilerine garsonluk ve aşçılık yapan robotlar, hatta müzik ve resim yapan programlar… Ve bu otomasyon süreci günümüzde bile gözlemlenebilir. Tesla’nın kendi kendini süren araç prototipleri, Çin Hükümeti’nin yapay zeka ile karar veren mahkemeleri, Amazon’un drone paket teslimi ve Mozart’ın stiliyle müzik yapan MuseNet binlerce örnekten sadece birkaçı. Bu otomasyon sürecini merak eden okurlar tedarik zincirinin otomasyon sürecine (Endüstri 4.0) bakabilirler.
Fark ettiyseniz, şu ana kadar bahsettiğim yapay zekalar kendilerine verilen veriden başka bir veri toplayamaz ve kendilerine verilen görevlerden başka bir görev yerine getiremez. Kendi kendini süren araçlar seçim hakkında bilgi toplayamaz, aşçı robotlar da bir resim çizemez. Günümüzde yapılmış tüm yapay zekalar için doğrudur bu. Fakat uzman tahminlerine göre 40-140 yıl sonra yapılacak bir yapay zeka düşünme, sorgulama, araştırma ve problem çözme yeteneklerine sahip olabilecek. Bu özelliklere sahip olan bir yapay zeka geliştirilirse, insanlık olarak “teknolojik bilinmezlik” (technological singularity) devrine geçmiş olacağız. Çok da yerinde bir ad, çünkü bu kalibrede bir yapay zekayı çalıştırdığımız andan itibaren ne olacağını bilemeyiz. Bu yapay zeka insanlığı yok etmeye de, kendini kapatmaya da, insanlığı uzay çağının bir sonraki aşamasına götürmeye de çalışabilir.


Peki Yapay Zeka Bizim İçin Faydalı mı Zararlı mı?
Cevaplaması çok zor bir soru bu. Yapay zekanın iyiliğine ve kötülüğüne dair birkaç örnek verip bu sorunun cevaplanabilmesine az da olsa yardım etmeye çalışacağım.
Örneklerimize yakın zamanda patlak veren Cambridge Analytica (CA) skandallarıyla başlayalım. Trump’ın seçilmesinde ve Brexit referandumunda yapay zekanın etkileri CA aracılığıyla çok hissedildi. CA’nin yapay zeka sistemi, karşı tarafın “fikri değiştirilebilir” seçmenlerini bulup, onları CA ile anlaşması olan tarafın propagandalarının yağmuruna tuttu. Bu seçimlerin ucu ucuna sonlandığını da düşünürsek yapay zekanın seçimleri nasıl etkileyebileceğini görebiliriz.
Daha önce bahsettiğim otomasyonu ikinci örnek olarak sunmak isterim. Otomasyonun en tehlikeli noktası, yarattığından daha çok işi yok etmesi. Yakın zamanda pek çok kişi otomasyon yüzünden işsiz kalabilir. Ne yazık ki otomasyon sadece ağır işleri değil, her türlü işi yok edebilir. San Francisco’da bir şirket, orta ve alt düzey yönetim kademelerini otomatikleştirecek bir yapay zeka yaratmayı başardı bile. İşin komiği, yakın zamanda bu gazetede okuyacağınız yazılar bile bir yapay zeka tarafından yazılabilecek.
Yapay zekanın faydaları da bolca mevcut. Hastalık teşhisi, gelecekte olabilecek salgınlara karşı erken önlem alma, beynin ve evrim sürecinin nasıl çalıştığını anlayabilme, insanlara kaybettikleri duyuları ve uzuvları geri kazandırma yapay zekanın kullanılabileceği sayısız alandan sadece birkaçı.
Son olarak da ucu açık bir durumu örnek göstermek isterim. Atom Mühendisleri Bülteni (Bulletin of Atomic Scientists) her yıl Kıyamet Saati (Doomsday Clock) adlı bir rapor çıkarır. Bu rapor, insanlığın yok olmasının ne kadar olası olduğu hakkında bir tahmindir. Bu raporda saat geceyarısına ne kadar yakınsa insanlığın kendini yok etme ihtimali de o kadar fazladır. En son çıkarılan 2019 raporunda iklim değişikliği ve atom bombalarına karşı sorumsuz tavrımız yüzünden kıyamet saati geceyarısına iki dakika kaldığını gösteriyordu. En son 1953 yılında Soğuk Savaş esnasında ABD ve Sovyetler Birliği’nin hidrojen bombalarını test ettiği zamanlarda bu saatin geceyarısına iki dakika kaldığını gösterdiğini düşünürsek, 2019 raporunun ne kadar korkutucu olduğunu görebiliriz. Teknoloji şirketlerinin önde gelen isimleri Eric Schmidt (eski Google CEO’su), Demis Hassabis (Google DeepMind’in CEO’su) ve Mike Schroepfer’a (Facebook’un CTO’su) göre yapay zekanın bizi bulunduğumuz bu durumdan kurtarma potansiyeli mevcut.
Yapay zekanın iyiliği ve kötülüğü konusunu bitirmeden, veri hakkında önemli bir dipnot düşmek isterim. Yapay zeka kadar ona verilen verinin de büyük bir önemi vardır, çünkü yapay zeka sadece ona verilen veriye göre bir sonuca varabilir. Mesela bir yapay zekaya sadece bir insanın ırkı hakkında bilgi verilip bu yapay zekaya “hangi insan hapse atılmalıdır” sorusu sorulursa oldukça ırkçı bir cevap alınabilir. Benzer şekilde Çin’de suçu engellemek amaçlı yapılmış bir yapay zeka kendisine verilen veriden dolayı 1 milyona yakın müslümanın reedukasyon kamplarına gönderilmesi kararını almış ve Çin polisi de bu kararı uygulamıştır.
Mümkün olduğunca tarafsız ve eksiksiz veri verilmediği sürece yapay zekanın varacağı sonuçlar bize faydadan çok zarar getirecektir.
İnsanlığın kullandığı her teknoloji gibi yapay zeka da insanlığa faydalı veya zararlı bir şekilde kullanılabilir. Bu teknolojiyi nasıl kullanacağımız ve geleceğimizi nasıl etkileyeceğimiz de bu teknolojinin kullanıcıları olan bizlere kalmış.


Hakkımda
1994 yılında Türkiye’de doğdum ve 2010 yılında ailemle beraber Kanada’nın Toronto şehrine göç ettim. 2017 yılında Queens Üniversitesi’nin Matematik ve Mühendisik Bölümü’nün Sistem ve Robotik alt dalından mezun oldum.
Şu anda TickTrade’de veri analisti ve yapay zeka mühendisi olarak çalışıyorum.